नेपाली भाषा प्रवर्धनमा एक पुस्तकालय

टोकियो-जेआर यामानोते लाइन शिनओकुवो स्टेशन निस्केपछि दायाँ मोडिएर सिधा करीव ८ मिनेट हिडेपछि (६५० मिटर) सडकको पारिपट्टि छेऊमै छ ओकुवो पुस्तकालय ।
ठूलो भवनको दोस्रो तलामा भित्र छिर्नासाथ शान्त वातावरणमा पाठकहरु कोही किताव त कोही पत्रपत्रिकामा नै घोरिएका हुन्छन । कोही मन परेको किताव खोज्न व्यस्त हुन्छन् त बालवच्चाहरुसहित आएकाहरु वालवालिकालाई चित्र सहितको किताव देखाउनमा ।
करीव ७० हजार बढी किताब रहेको उक्त पुस्तकालयमा जापानी भाषा बाहेक अन्य ११ भाषाका किताबहरु छन् । विभिन्न विधाका जापानी भाषामा लेखिएका कितावहरु मात्र होइन आजभोलि अन्य भाषाका कितावको संख्या पनि बढ्दो छ । कोरियन, चिनियाँ, थाइ, अंग्रेजी लगायत नेपाली भाषाको पनि कितावहरु राखिएको छ । ७ सय ३० वर्गमिटरमा फैलिएको उक्त पुस्तकालयमा किताब मात्र होइन अन्य पत्रपत्रिका, म्यागजिनहरु, माङ्गा (कार्टुन), भिडियोका सिडीहरु पनि उपलब्ध छन् ।

मंगलवारदेखि शनिवारसम्म विहान ९ बजेदेखि बेलुकी पौने दशसम्म पुस्तकालय खुल्ला रहन्छ । त्यसैगरी आइतवार र सार्वजनिक विदाको दिनमा पनि विहान ९ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म खुल्लै रहन्छ । प्रायःगरी सोमबार भने विदा रहन्छ तर सोमबार सार्वजनिक विदा परेको खण्डमा सोमबार खुला गरी त्यसको बदलामा भोलिपल्ट विदा गर्ने गरिएको छ ।
टोकियोको सिन्जुकु क्षेत्रमा धेरै नेपालीहरुको बसोबास अनि आवतजावत हुन्छ । विदाको समयमा नेपालीहरुको पनि पुस्तकालय गएर पढ्ने बानीको विकास होस् भन्ने हेतुले नेपाली भाषाको किताव राखिएको बताउँछन पुस्तकालय प्रमुख योनेदा मासाओ । पुस्तक पढ्न रुचाउनेहरु नेपाली किताब पढ्न तथा लिन आएसँगै जापानी भाषामा लेखिएको अन्य कितावहरु पनि पढ्न सकिने र पुस्तक पढ्ने बानीको विकास गर्न नेपाली भाषाको किताव राखिएको हो । भर्खरै जापानी भाषा सिक्दै गरेकाहरुका लागि जापानी भाषाका विभिन्न तहका कितावहरु पनि पाइन्छन् ।

यस पंक्तिकारले आफूले पढेर सिध्याएका कितावहरु पनि त्यहाँ लगेर राखेका छन् । मह जोडीको ‘चिना हराएको मान्छे’, वुद्धिसागरको ‘कर्णाली ब्लुज’, विजय कुमारको ‘खुसी’ लगायत वालवालिकाहरुको लागि चित्र भएको किताव ४ दर्जन बढी त्यहाँ उपलब्ध छन् । पुस्तकालयमा गएर पढ्न समय नहुनेहरुका लागि एकपटकमा १० प्रतिसम्म २ हप्ताको लागि निःशुल्क घरमै ल्याएर पढ्न पाइने व्यवस्था छ । तर घरमा ल्याएर पढ्नका लागि अनिवार्य सदस्य बन्नुपर्छ भने सिन्जुकु वार्डमा बसोबास गरेको अथवा काम गरेको हुनै पर्नेछ । त्यति मात्र होइन, अहिले पुस्तकालयमा जापानी नागरिकले समेत नेपाली वालवालिकाहरुका लागि उपयोगी कितावहरु लगेर राखेका छन् । नेपालको त्रिभुवन विश्वविद्यालय तथा नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालयमा लाइब्रेरियनको रुपमा धेरै समय काम गरेका यामादा नोबुएले बालबालिकाहरुको लागि चित्र कितावहरु लगेर राखेका हुन् । जापानमा जन्मेहुर्केका नेपाली वालवालिकाहरुले नेपाली भाषा पढ्न पाऊन्, अक्षर चिनुन् भन्ने उद्देश्यले किताव लगेर राखेको उनी बताउँछन् । वर्षमा दुईपटक नेपाल जाने गरेका यामादाको घरमा ३ सय बढी कितावहरु संग्रहित छन् । त्यसो त उनीसँग श्यामश्वेत कलरमा प्रकाशित भएका पुराना नेपाली किताबहरु पनि निकै छन् । त्यतिमात्रै नभई जापानी भाषामा अनुवाद भएको नेपाली कितावहरु अनि नेपाली भाषाबाट जापानी भाषामा अनुवाद भएका कितावहरु पनि उनले संग्रह गरेर राखेका छन् । काठमाडौंको रानीवन क्षेत्रमा पनि पुस्तकालयहरु स्थापना गरेका छन् । उक्त क्षेत्रमा सञ्चालित PAM (Prisoners Assistance Mission) Nestling Home मा पनि उनको आवद्धता छ । जेलमा परेका कैदीहरुको छोराछोरीलाई पढाउने, लेखाउने र हुर्काउने काम उक्त संस्थाले गर्दछ ।

ओकुबोको पुस्तकालयमा नेपाली भाषाको कितावमात्र होइन अन्य देशका नागरिकहरुले पनि पुस्तकालयमा आफ्नो देशको किताव दान गरेका छन् । सोमबारदेखि शुक्रवार पुस्तकालय प्रयोग गर्नेहरुको संख्या ४ देखि ५ सयको हाराहारीमा हुन्छ भने शनिवार र आइतवार ६ देखि ७ सय सम्मको पुस्तकप्रेमीहरु उक्त पुस्तकालय धाउँछन् । तर कुन देशको नागरिक कति पुस्तकालय प्रयोगको लागि आए भन्ने आँकडा भने छैन । पुस्तकालय सबैको साझा सम्पत्ति हो र सबैले बराबर प्रयोग गर्न पाउनुपर्छ, त्यसैले त्यो भिन्दै आँकडा राख्ने गरिएको छैन–मासाओले भने ।

कुनै पनि देशको नागरिकको सबैभन्दा महत्वपूर्ण आफ्नो भाषा, संस्कृति र परम्परा हो । जापानमा हालैका दिनमा नेपालीहरुको आगमन वृद्धिसँगै जापानमा नै वच्चा जन्माएर हुर्काउनेहरुको संख्या बढ्दो छ । यसैक्रममा जापानमा नै जन्मेर हुर्कने क्रममा रहेका नेपाली वालवालिकाहरुको लागि नेपालीभाषा सिकाउन ओकुवो पुस्तकालयले केही भूमिका खेलोस् पुस्तकालय प्रमुख मासाओले भने–‘हामी चाहन्छौं, नेपाली वालवच्चाहरुले मातृभाषा सिकुन, जानुन र यसप्रतिको लगाव बढोस् ।’ मासाओले थपे–‘सिन्जुकु नजिक रहेको शिशुस्याहार केन्द्रहरुमा खबर गरेर यदि नेपाली वालवालिका रहेको खण्डमा चित्रकिताब लगेर नेपाली भाषा सिकाउन अनुरोध गरेका छौं ।’
त्यसो त निकट भविष्यमा नै सामुहिक रुपमा नेपाली भाषाको पढाई सुनाई गतिविधी गर्ने लक्ष्य पनि छ । निश्चित दिन र समय निर्धारण गरेर पुस्तकालयकै एक स्थान प्रयोग गरी अभिभावकसहितको वालवालिकाहरुको उपस्थिति गराएर सामुहिक रुपमा नेपाली भाषा पढ्ने सुन्ने गतिविधी गर्न पाए नेपाली भाषाप्रतिको लगाव केही बढ्ने आशा गरिएको छ ।
विभिन्न पेशा तथा व्यवसायले विदेशमा बसोबास गरेपनि आफ्नो मातृभाषाप्रतिको लगाव बालबालिकाहरुमा सदैव जगाउनुपर्दछ, मर्न दिनुहुँदैन । भाषा हाम्रो सम्पत्ति हो अनि पहिचान पनि । त्यसैले त भन्ने गरिन्छ –‘भाषा हराए सँस्कार–सँस्कृति हराउँछ, सँस्कार–सँस्कृति हराए पहिचान हराउँछ ।’ पुस्तकालय प्रमुख मासाओले आशा र भरोसाका साथ लामो सास तान्दै भने–‘धेरै भन्दा धेरै नेपालीहरुले पुस्तकालयको प्रयोग गरिदिए हुन्थ्यो ।’

तपाईको प्रतिक्रिया
© २०१६ सर्वाधिकार समुद्रपारिमा सुरक्षित